در مقاله ی پیش رو به بررسی علت جا نرفتن دنده در حال روشن می پردازیم. مشکل جا نرفتن دنده در حالت روشن خودرو، یکی از آزاردهنده ترین و هشداردهنده ترین عیوب فنی است، که رانندگان با آن مواجه می شوند.
این نقص که ریشه در ساده ترین یا پیچیده ترین اجزای گیربکس داشته باشد، در خودرو های دنده ای (دستی) معمولا به علت نقص در سیستم کلاچ یا فرسودگی قطعات داخلی مانند؛ دنده برنجی و ماهک رخ می دهد. در گیربکس های اتوماتیک نیز این عیب اغلب ناشی از؛ کاهش فشار روغن (واسکازین)، خرابی شیر های سلونوئیدی یا افت سطح سیال هیدرولیک است. تشخیص به موقع این مشکل، نقشی اساسی در جلوگیری از خسارت های جبران ناپذیر و هزینه های سنگین تعمیرات ایفا می کند.
در ادامه علل بروز این مشکل را با ذکر جزئیات ذکر می نماییم، مقاله ی ما را از دست ندهید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر و خرید انواع روغن گیربکس اتوماتیک با کیفیت کلیک کنید
علت جا نرفتن دنده در حال روشن (در گیربکس دنده ای)
علت جا نرفتن دنده در حال روشن، متعدد و مختلف است. در خودرو های دنده ای وقتی موتور روشن است، چرخ دنده های داخلی گیربکس با سرعت بالایی در حال چرخش هستند. برای اینکه بتوانید دنده را عوض کنید، باید به کمک کلاچ، این اتصال را به طور کامل قطع نمایید.
اگر هر کدام از قطعات این زنجیره، از صفحه کلاچ گرفته تا ماهک و دنده برنجی، دچار فرسودگی، تنظیم نبودن یا خرابی شوند، این هماهنگی به هم می خورد و دنده یا اصلا جا نمی رود یا با سفت ترین شکل ممکن جای خود را پیدا می کند. در ادامه، هر یک از دلایل اصلی این مشکل آمده است؛
１. فرسودگی دیسک و صفحه کلاچ:
علت جا نرفتن دنده در حال روشن، را از منشاء رفع نمایید. دیسک و صفحه کلاچ، نقش واسط بین موتور و گیربکس را دارند. وقتی این قطعات بر اثر کارکرد طولانی ساییده شوند، ضخامت دیسک کم شده یا فنر های صفحه کلاچ خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهند.
در این حالت، حتی با فشار کامل پدال کلاچ، صفحه کاملا از دیسک جدا نمی شود و نیروی موتور به گیربکس منتقل می شود. درنتیجه چرخ دنده ها از چرخش باز نمی ایستند و هنگام تعویض دنده، دندانه ها به هم قفل کرده و دنده یا به سختی جا میرود یا با صدای ناهنجار همراه است.
２. تنظیم نبودن یا خرابی کابل و اهرم های کلاچ:
علت جا نرفتن دنده در حال روشن، را بی اهمیت نشمارید. در بسیاری از خودرو های دنده ای، حرکت پدال کلاچ از طریق یک کابل فولادی به بازو های کلاچ منتقل می شود. اگر این کابل بر اثر استفاده طولانی کشیده شود، فاصله مفید پدال کاهش یافته و وقتی پدال را می فشارید، کلاچ کاملا باز نمی شود.
این مشکل معمولا با سفت شدن بیش از حد پدال، جا نرفتن دنده در دنده های خاص مثل؛ یک و عقب، یا حتی لرزش خودرو حین تعویض دنده همراه است.
３. فرسودگی یا شکستگی ماهک های تعویض دنده:
ماهک ها یا فورک ها، بازوهای فلزی بالای گیربکس هستند، که با حرکت دادن لقیِ دنده ها، دنده برنجی ها را به سمت چرخ دنده مورد نظر هدایت می کنند. این قطعات دائماً در حال سایش هستند، به ویژه اگر راننده عادت به تعویض دنده با کوبش و فشار اضافی داشته باشد.
علت جا نرفتن دنده در حال روشن متناسب با نوع جعبه دنده، متفاوت است. با گذشت زمان، نوک ماهک ها یا پین های ارتباطی آن ها ساییده شده و دیگر دنده برنجی توانایی خود را برای قرارگیری در مسیر درست از دست می دهد.
４. خوردگی و از کار افتادگی دنده برنجی ها (همگام ساز ها):
دنده برنجی ها که به همگام ساز معروف هستند، قبل از درگیر شدن دنده جدید، سرعت چرخش دنده ها را با سرعت شفت خروجی گیربکس هماهنگ کرده تا تعویض دنده بدون صدا و به صورت نرم انجام شود.
این قطعات از برنج ساخته شده اند، تا سایش را به جان بخرند و از آسیب به دنده های فولادی جلوگیری کنند. اما این عامل، خود باعث شده که با تعویض های ناگهانی و عصبی، سطح دنده برنجی صاف شده و دندانه های ریز آن از بین برود. با بروز این عارضه دیگر هماهنگی بین سرعت دنده ها انجام نمی شود و هنگام تعویض دنده، صدای قژقژ یا خراش فلزات به گوش می رسد.
علت جا نرفتن دنده در حال روشن (گیربکس اتوماتیک)
علت جا نرفتن دنده در حال روشن، از دغدغه های اصلی صاحبان خودرو است. در گیربکس های اتوماتیک، خبری از پدال کلاچ و اهرم های دستی نیست و همه چیز بر اساس فشار روغن (واسکازین) و دستورات واحد کنترل الکترونیکی پیش می رود.
وقتی اهرم دنده را حرکت می دهید، در واقع یک سیگنال الکتریکی به شیر های برقی (سلونوئیدها) ارسال می گردد و آن ها با باز و بسته کردن مسیر روغن، فشار را به قسمت های مختلف هدایت می کنند، تا دنده مورد نظر درگیر شود. هر عاملی که این زنجیره ی پیچیده را مختل کند، از کمبود روغن گرفته تا خرابی قطعات الکترونیکی، پیش زمینه ای برای بروز تاخیر در جا رفتن دنده به شمار می رود. از جمله این علل، عبارتند از؛
کاهش شدید سطح یا کیفیت روغن گیربکس (واسکازین)
کاهش شدید سطح یا کیفیت روغن گیربکس مهم ترین علت جا نرفتن دنده در حال روشن است. در گیربکس اتوماتیک، روغن نقش روان کنندگی صرف ندارد و رسانه ی اصلی انتقال قدرت هیدرولیکی می باشد. پمپ، روغن را به کانال ها می فرستد، تا با فشار، کلاچها را فعال کند.
کاهش سطح روغن، پمپ را به مکش هوا وا می دارد و فشار سیستم را به شدت می کاهد. در این حالت، نیروی کافی برای درگیر شدن کلاچ ها وجود نداشته و دنده با تاخیر جا می افتد یا خودرو تنها در خلاص می ماند. کهنگی روغن نیز با انباشت ذرات سایش، خاصیت روان کنندگی و انتقال فشار را از بین برده و مجرا ها را مسدود می کند.
راهکار، بررسی سطح روغن با میله مدرج یا دیاگ و در صورت نیاز، اضافه کردن روغن استاندارد یا تخلیه و تعویض کامل آن است.
خرابی شیر های سلونوئیدی یا شیر های تنظیم کننده فشار:
علت جا نرفتن دنده در حال روشن یک نشانه از ناتوانی این سیستم است. شیر های سلونوئید، فرمان های واحد کنترل الکترونیکی (ECU) را به جریان روغن تبدیل می کنند و مسیر آن را به سمت کلاچ ها باز می گردانند.
این شیر ها درون بدنه ی سوپاپ قرار داشته و با دقت بالا، زمان و فشار تعویض دنده را تنظیم می کنند. گرما، ذرات معلق روغن یا خرابی سیم پیچ، عملکرد آن ها را مختل می سازد. در نتیجه، دنده ای درگیر نمی شود، خودرو در یک دنده می ماند یا با حرکت اهرم، هیچ واکنشی نشان نخواهد داد.
بیشتر بخوانید
گرفتگی یا خرابی بدنه سوپاپ:
تشخیص علت جا نرفتن دنده در حال روشن را به کارشناسان متخصص شرکت آدینه اویل بسپارید. بدنه ی سوپاپ، مرکز هدایت روغن تحت فشار در گیربکس است و از کانال ها و مجرا های دقیقی تشکیل شده اند. ذرات ریز حاصل از؛ سایش یا رسوبات ناشی از سوختگی روغن، این کانال ها را مسدود کرده و جریان روغن را دچار اختلال می کنند.
این گرفتگی، باعث افت یا نوسان شدید فشار شده و دنده ها با ضربه، تاخیر یا به کلی جا نمی افتند. نشتی داخلی بدنه نیز عملکرد را مختل می کند. تعمیر این قطعه بسیار تخصصی است و شامل؛ باز کردن کامل، پاک سازی کانال ها با مواد مخصوص، تعویض واشر ها و مونتاژ با گشتاور دقیق می باشد و در تعمیرگاه های معمولی قابل انجام نیست.
خرابی سنسورها یا واحد کنترل الکترونیکی:
در صورت بی توجهی به علت جا نرفتن دنده در حال روشن، صاحبان خودرو شاهد مشکلات متعددی خواهند بود. گیربکس های مدرن برای تعویض دنده به داده های سنسور هایی همچون؛ سرعت خودرو، موقعیت پدال گاز و دمای روغن وابسته هستند.
واحد کنترل (ECU) بر اساس این اطلاعات، زمان و فشار مناسب برای درگیری دنده را محاسبه می کند. خرابی یک سنسور یا ارسال سیگنال اشتباه، ECU را گیج کرده و دستورات اشتباه صادر می شود. همچنین نوسان برق یا رطوبت به خود ECU آسیب می زند
بی توجهی به علت جا نرفتن دنده در حال روشن با چه پیامد هایی همراه است؟
در آخرین مقاله ی علت جا نرفتن دنده در حال روشن، درباره پیامد های این عارضه بحث می کنیم. خیلی از رانندگان وقتی می بینند دنده سخت جا می رود یا با تاخیر درگیر می شود، این عیب را جزئی و زودگذر تلقی می کنند.
اما این طرز فکر، یکی از بزرگترین اشتباهاتی است، که در نگهداری از خودرو مرتکب شد. مشکل جا نرفتن دنده در حالت روشن از وجود ناهماهنگی، فرسودگی یا کاهش فشار در سیستم انتقال قدرت خبر می دهد.
بی توجهی به این هشدار مثل؛ نادیده گرفتن یک ترک کوچک در سد می باشد، که به مرور زمان، تبدیل به یک شکاف بزرگ خواهد شد و کل سازه را با خود فرو می ریزد. از مهم ترین پیامد های آنادیده گرفتن علت جا نرفتن دنده در حال روشن، می توان به موارد زیر اشاره نمود؛
- خرابی کامل و از کار افتادن گیربکس
- وارد شدن آسیب به سایر قطعات گران قیمت خودرو
- افزایش چشمگیر هزینه های تعمیراتی
- زمین گیر شدن در جاده و بروز حوادث خطرناک
- افزایش مصرف سوخت و کاهش شتاب خودرو
- از بین رفتن ارزش فروش خودرو
- استرس روحی و روانی هنگام رانندگی
- ,…
سخن آخر
مشکل علت جا نرفتن دنده در حال روشن، یک زنگ خطر جدی است، که نباید نادیده گرفته شود. این عیب، هر چند در ابتدا ساده به نظر می رسد، اما به مرور زمان به خرابی های بزرگ و هزینه های سنگین منجر می گردد. بهترین کار، مراجعه فوری به یک تعمیرگاه تخصصی مثل؛ آدینه اویل و بررسی دقیق توسط مکانیک ماهر است، تا با تشخیص به موقع، از بروز خسارت های جبران ناپذیر جلوگیری کنید.
سوالات متداول
-
چرا دنده ماشین در حالت خاموش راحت جا میرود، ولی در حالت روشن جا نمی رود؟
این نشانه ی واضحی از خرابی یا فرسودگی دیسک و صفحه کلاچ است، که دیگر نمی توانند اتصال موتور و گیربکس را به طور کامل قطع می کنند و باید هرچه سریعتر تعویض شوند.
-
آیا با اضافه کردن روغن گیربکس، مشکل جا نرفتن دنده حل می شود؟
اگر مشکل صرفا ناشی از؛ کمبود روغن باشد، بله. اما اگر قطعات داخلی مانند؛ دنده برنجی یا ماهک فرسوده شده باشند، فقط تعویض روغن مشکل را حل نمی کند و نیاز به تعمیرات اساسی دارد.
-
آیا می توان با جا نرفتن دنده به رانندگی ادامه داد تا به تعمیرگاه برسم؟
در مسیر های کوتاه و با احتیاط شدید بله، اما نباید این کار را طولانی کرد. ادامه ی رانندگی با این وضعیت باعث تخریب سایر قطعات گیربکس و افزایش چندبرابری هزینه ی تعمیرات می شود.
